Najlepszą strategią finansowania organizacji społecznej lub projektu jest dywersyfikacja przychodów, czyli korzystanie z kilku źródeł jednocześnie. Granty umożliwiają realizację konkretnych projektów, darowizny budują społeczność i zaufanie, a sprzedaż usług daje stabilność finansową.
Badania sektora pozarządowego pokazują, że największym wyzwaniem organizacji jest pozyskiwanie środków finansowych, dlatego coraz więcej z nich łączy różne modele finansowania.
Dlaczego wybór źródła finansowania jest kluczowy dla organizacji?
Najważniejszy problem NGO w Polsce to niestabilność finansowania. Z badań wynika, że większość organizacji musi stale poszukiwać nowych źródeł środków.
Według raportu „Kondycja organizacji pozarządowych 2024” przygotowanego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor, opartego na badaniu 1012 fundacji i stowarzyszeń w Polsce, aż:
- 72% organizacji ma trudności z pozyskiwaniem funduszy,
- ponad połowa NGO wskazuje brak stabilnych źródeł finansowania jako jedno z głównych wyzwań działalności.
Raport Klon/Jawor jest jednym z największych cyklicznych badań sektora społecznego w Polsce i publikowany jest regularnie od ponad 20 lat.
Granty – kiedy są najlepszym źródłem finansowania?
Granty to środki finansowe przyznawane przez instytucje publiczne, fundacje lub programy międzynarodowe na realizację określonego projektu. Zazwyczaj są bezzwrotne, ale wymagają spełnienia warunków formalnych oraz szczegółowego rozliczenia.
Zalety grantów
- możliwość uzyskania dużego budżetu na realizację projektu,
- brak konieczności zwrotu środków,
- możliwość finansowania nowych inicjatyw społecznych.
Granty często pochodzą z programów rządowych, samorządowych lub europejskich. W Polsce ważną rolę odgrywają np. konkursy dotacyjne prowadzone przez instytucje publiczne czy programy finansowane ze środków UE.
Ograniczenia grantów
- długi i wymagający proces aplikacji,
- duża konkurencja między organizacjami,
- środki przeznaczone wyłącznie na określony projekt.
Granty najlepiej sprawdzają się w przypadku:
- nowych inicjatyw społecznych,
- projektów edukacyjnych lub badawczych,
- działań o jasno określonym czasie realizacji.
Granty najlepiej sprawdzają się w przypadku:
- nowych inicjatyw społecznych,
- projektów edukacyjnych lub badawczych,
- działań o jasno określonym czasie realizacji.
Darowizny – kiedy warto je rozwijać?
Darowizny to dobrowolne wpłaty przekazywane przez osoby prywatne lub firmy na rzecz organizacji społecznych. Mogą mieć formę jednorazowych wpłat, regularnych darowizn lub wsparcia w ramach kampanii fundraisingowych.
Jednym z najważniejszych mechanizmów wsparcia organizacji w Polsce jest 1,5% podatku dochodowego przekazywany organizacjom pożytku publicznego (OPP).
Według danych Ministerstwa Finansów opublikowanych w 2024 roku:
- podatnicy przekazali organizacjom pożytku publicznego ponad 1,9 miliarda złotych z tytułu 1,5% podatku,
- wsparcie zadeklarowało blisko 15 milionów podatników.
To pokazuje, jak duży potencjał mają działania fundraisingowe prowadzone przez organizacje społeczne.
Zalety darowizn
- budowanie społeczności wokół organizacji,
- większa rozpoznawalność i wiarygodność,
- możliwość finansowania działań statutowych.
Ograniczenia
- nieregularność wpływów,
- konieczność prowadzenia komunikacji i kampanii fundraisingowych,
- zależność od wizerunku organizacji.
Darowizny sprawdzają się najlepiej, gdy organizacja:
- posiada aktywną społeczność,
- prowadzi działania społeczne lub edukacyjne,
- inwestuje w komunikację i marketing.
Sprzedaż usług – czy organizacje mogą zarabiać na działalności?
Tak. Organizacje pozarządowe mogą prowadzić działalność odpłatną lub gospodarczą, o ile dochód przeznaczany jest na realizację celów statutowych (aczkolwiek zyski z działalności gospodarczej mogą być reinwestowane w rozwój tej działalności).
Przykłady usług oferowanych przez organizacje społeczne to:
- szkolenia i warsztaty,
- doradztwo eksperckie,
- organizacja wydarzeń,
- sprzedaż publikacji lub materiałów edukacyjnych.
Zalety sprzedaży usług
- stabilny i przewidywalny przychód,
- większa niezależność finansowa,
- możliwość skalowania działalności.
Ograniczenia
- konieczność posiadania kompetencji biznesowych,
- konkurencja rynkowa,
- potrzeba inwestycji w marketing i sprzedaż.
Sprzedaż usług najlepiej sprawdza się w organizacjach, które posiadają:
- ekspercką wiedzę w danym obszarze,
- doświadczenie szkoleniowe lub doradcze,
- rozpoznawalną markę.
| 💰 Źródło finansowania | 📈 Stabilność | 💵 Potencjał finansowy | ⚙️ Trudność wdrożenia | 🎯 Najlepiej sprawdza się przy |
|---|---|---|---|---|
| Granty | Niska–średnia | Wysoki | Wysoka | Projektach i nowych inicjatywach |
| Darowizny | Średnia | Średni | Średnia | Bieżących działaniach społecznych |
| Sprzedaż usług | Wysoka | Zależny od rynku | Średnia | Budowaniu niezależności finansowej NGO |
Jak wybrać najlepszy model finansowania?
Najlepsze źródło finansowania zależy od kilku czynników.
1. Etap rozwoju organizacji
- start projektu → granty;
- rozwój społeczności → darowizny;
- skalowanie działalności → sprzedaż usług.
2. Kompetencje zespołu
- doświadczenie w pisaniu wniosków → granty;
- silna komunikacja → darowizny;
- kompetencje biznesowe → sprzedaż usług.
3. Charakter działalności
- projekty społeczne → granty + darowizny;
- edukacja i szkolenia → sprzedaż usług;
- działalność lokalna → mieszany model finansowania.
Dlaczego dywersyfikacja finansowania jest najbezpieczniejsza?
Eksperci sektora społecznego podkreślają, że organizacje korzystające z kilku źródeł finansowania są bardziej odporne na kryzysy finansowe.
Połączenie grantów, darowizn i działalności odpłatnej pozwala:
- zmniejszyć ryzyko utraty jednego źródła przychodów,
- stabilizować budżet organizacji,
- rozwijać nowe projekty i usługi.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy organizacja może korzystać z grantów i sprzedawać usługi jednocześnie?
Tak. Organizacje pozarządowe mogą prowadzić działalność odpłatną lub gospodarczą, o ile dochód przeznaczany jest na realizację celów statutowych.
Czy darowizny są stabilnym źródłem finansowania?
Nie zawsze. Darowizny mogą być nieregularne, dlatego wiele organizacji łączy je z grantami lub sprzedażą usług.
Czy granty są najłatwiejszym sposobem finansowania?
Nie. Proces aplikacji jest często wymagający i konkurencyjny, ale granty pozwalają sfinansować duże projekty, nawet kilkuletnie, czy wysokokosztowe prowadzenie różnego rodzaju placówek wsparcia.
Jakie źródło finansowania jest najbezpieczniejsze?
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest dywersyfikacja finansowania, czyli korzystanie z kilku źródeł jednocześnie.
